13 sự thật thú vị về khí gas và an toàn khí

Dưới đây là 13 sự thật về khí gas, từ nguồn gốc của từ “khí” đến các nguy cơ thực tế như oxy dư, bụi nổ, Hydrogen Sulfide và chỉ thị ATEX. Đây là kiến thức nền cho công tác phát hiện khí và an toàn công nghiệp.

13 sự thật về khí gas

1. Từ “gas” (khí) do JB van Helmont (1577–1644), một nhà hóa học người Flemish, đặt ra; nó xuất hiện lần đầu trong tác phẩm Ortus Medicinae của ông, xuất bản sau khi ông mất (1648), phỏng theo chữ “chaos” (hỗn độn) trong tiếng Hy Lạp.
2. Hydro là khí nhẹ nhất và là nguyên tố dồi dào nhất trong vũ trụ; trong không khí, nó có thể cháy nổ trong một khoảng nồng độ rất rộng (khoảng 4–75% theo thể tích).
3. Radon-222 có khối lượng nguyên tử 222, khiến radon trở thành nguyên tố khí nặng nhất (đậm đặc nhất) được biết đến; nó nặng hơn không khí khoảng 7,5 lần.
4. Mức độ cao của O2 làm tăng khả năng bắt lửa của vật liệu và khí – không khí giàu oxy (trên ~23,5%) làm tăng nguy cơ bắt cháy của quần áo và vật liệu
5. Không chỉ khí mới là mối đe dọa tiềm tàng – bụi cũng có thể gây nổ! Ví dụ về bụi nổ bao gồm polystyrene, bột ngô và sắt.
6. Nhiệt độ tự cháy của khí dễ cháy là nhiệt độ tại đó quá trình đánh lửa sẽ diễn ra, ngay cả khi không có tia lửa hoặc ngọn lửa bên ngoài.
7. Mùi trứng thối của Hydrogen Sulfide từ sự phân hủy của chất hữu cơ có thể nhận ra ở nồng độ rất thấp, khoảng 0,01–1,5 ppm. Nhưng ở khoảng 100 ppm khứu giác bị mất tác dụng, nên không thể dựa vào mùi để cảnh báo; ở 700–1.000 ppm, chỉ vài hơi thở H2S đã có thể gây ngã gục, ngừng thở và tử vong.
8. Flo là chất phản ứng mạnh nhất và có độ âm điện lớn nhất trong các nguyên tố, làm cho nguyên tố Flo trở thành chất ôxy hóa mạnh nguy hiểm. Điều này dẫn đến phản ứng trực tiếp giữa Flo và hầu hết các nguyên tố, bao gồm cả khí quý Krypton, Xenon và Radon.
9. Xenon là nguyên tố khí không phóng xạ hiếm nhất trong bầu khí quyển của Trái đất. Nó chiếm khoảng 87 phần tỷ (0,087 ppm) theo thể tích của khí quyển.
10. Không khí khô chứa nhiều loại khí, nhưng chỉ có Nitơ và Ôxy chiếm phần lớn: lần lượt là 78,084% và 20,9476% theo thể tích (kế đến là Argon, khoảng 0,93%).
11. Một giả thuyết cho rằng Hydrogen Sulfide sủi bọt từ biển là một nguyên nhân góp phần gây ra vụ tuyệt chủng hàng loạt cuối kỷ Permi, khoảng 252 triệu năm trước.
12. ATEX (tên viết tắt của tiếng Pháp ATmosphères EXplosibles) là hai chỉ thị của EU đặt ra các yêu cầu an toàn tối thiểu cho môi trường dễ nổ: Chỉ thị 2014/34/EU đối với nhà sản xuất thiết bị và Chỉ thị 1999/92/EC đối với người sử dụng lao động.
13. Sao Mộc – khối khí khổng lồ nhất trong hệ mặt trời của chúng ta – chứa khoảng 90% Hydro và 10% Helium (theo thể tích). Trên thực tế, thành phần của nó thực sự rất giống với một Tinh vân Mặt trời nguyên thủy (loại Tinh vân mà hệ Mặt trời của chúng ta phát triển từ đó).

Để theo dõi các nguy cơ khí trong thực tế, xem các dòng máy đo khí cầm tay của Honeywell.