Cách chọn máy đo khí cầm tay: 6 bước theo rủi ro tại nơi làm việc

Chọn máy đo khí cầm tay theo thứ tự: khí nguy hiểm tại nơi làm việc (từ đánh giá rủi ro), máy 1 khí hay đa khí, lấy mẫu khuếch tán hay có bơm hút, môi trường và chứng nhận vùng nguy hiểm, rồi đến pin, báo động và hiệu chuẩn. Làm việc trong không gian hạn chế thường cần máy đa khí có bơm hút; nếu chỉ có một rủi ro rõ ràng thì máy 1 khí là đủ.
Bước 1: xác định khí cần đo
Đánh giá rủi ro là điểm xuất phát: nó chỉ ra khí, hơi hoặc thiếu oxy nào có thể xuất hiện và từ nguồn nào. Xem thêm bài Cách chọn giải pháp phát hiện khí phù hợp. Bộ bốn khí thường gặp trong không gian hạn chế là H2S, CO, O2 và khí cháy (%LEL). Khi có khí độc đặc thù (NH3, Cl2, HCN, PH3…) hoặc VOC, hãy chọn máy cho phép thay cảm biến phù hợp. Oxy vừa có thể thiếu vừa có thể dư (trên khoảng 23,5% làm tăng nguy cơ bắt cháy), xem thiếu oxy và dư oxy.
Bước 2: máy 1 khí hay đa khí
Nếu chỉ có một rủi ro rõ ràng, máy 1 khí đủ dùng và gọn. Khi vào không gian hạn chế, dùng máy đa khí để theo dõi đồng thời nhiều nguy cơ. Máy cầm tay thường được xem như thiết bị bảo vệ cá nhân, theo dõi vùng thở của người vận hành, bổ sung cho đầu dò khí cố định; xem máy phát hiện khí di động: vai trò và khi nào dùng. Nếu cần bố trí đầu dò và tủ điều khiển cho cả nhà máy, xem hệ thống báo khí gas công nghiệp.
Bước 3: khuếch tán hay có bơm hút
Máy khuếch tán đo khí tại chỗ khí tiếp xúc với cảm biến. Máy có bơm hút lấy mẫu từ xa qua ống, hợp với không gian hạn chế vì đo được trước khi người vào. Honeywell BW Max XT II có bơm, lấy mẫu từ khoảng cách đến 23 m. MultiRAE Pro có bơm tích hợp, lưu lượng trung bình 250 cc/phút. ToxiRAE Pro lấy mẫu khuếch tán.
Bước 4: môi trường và chứng nhận
- Nhiệt độ và độ ẩm: BW Max XT II làm việc từ -20°C đến 50°C, độ ẩm 10 đến 100% RH không ngưng tụ; ToxiRAE Pro từ -20°C đến 55°C, 0 đến 95% RH.
- Cấp bảo vệ: IP66/67 (BW Max XT II), IP-65 (ToxiRAE Pro, MultiRAE Pro).
- Vùng nguy hiểm: các máy này có chứng nhận Ex (ATEX, IECEx, CSA/UL tùy model); hãy gửi cấp vùng của khu vực để CAD đối chiếu với datasheet.
- Công nghệ cảm biến: cảm biến xúc tác đo khí cháy cần bảo dưỡng thường xuyên hơn, trong khi giải pháp NDIR hồng ngoại thường có chi phí ban đầu cao hơn nhưng ít bảo dưỡng; MultiRAE Pro có cả hai loại, ngoài ra có cảm biến PID cho VOC.
So sánh các model CAD cung cấp
| Model | Khí đo | Lấy mẫu | Điểm nổi bật theo hãng |
|---|---|---|---|
| Honeywell BW Max XT II | H2S 0-200 ppm, CO 0-1000 ppm, O2 0-30% vol, %LEL 0-100% | Bơm hút, đến 23 m | Thao tác một nút; pin điển hình 13 giờ ở 0°C; IP66/67; tương thích MicroDock II để kiểm tra và hiệu chuẩn tự động |
| RAE Systems ToxiRAE Pro | 1 khí, hơn 20 loại cảm biến điện hóa thay được (CO, H2S, NH3, Cl2, O2, …) | Khuếch tán | Pin hơn 30 giờ; lưu dữ liệu 3 tháng; Man Down Alarm; kiểm tra và hiệu chuẩn tự động với AutoRAE 2 |
| RAE Systems MultiRAE Pro | Đa khí, hơn 25 cảm biến (PID, xúc tác, NDIR, điện hóa, gamma) | Bơm tích hợp, 250 cc/phút | Theo dõi đến 6 loại nguy cơ cùng lúc; pin khoảng 12 giờ (bản mở rộng 18 giờ); tùy chọn báo động không dây từ xa |
Bước 5: báo động, pin và dữ liệu
Báo động nên có đủ âm thanh, ánh sáng và rung (BW Max XT II: âm thanh 95 dB, ngưỡng thấp, cao, TWA, STEL). Tính thời lượng pin theo ca làm việc. Với người làm việc một mình, chức năng Man Down Alarm của dòng RAE gửi cảnh báo cục bộ và từ xa; xem Man Down Alarm là gì.
Bước 6: kế hoạch hiệu chuẩn
Máy đo khí cần bump test và hiệu chuẩn định kỳ theo hướng dẫn của hãng. Cảm biến xúc tác có thể suy giảm khi tiếp xúc chất độc, xem hiệu chuẩn máy đo khí: vì sao quan trọng. CAD tư vấn chọn model, cung cấp CO/CQ và dịch vụ hiệu chuẩn, hỗ trợ kỹ thuật. Xem toàn bộ nhóm máy đo khí cầm tay của Honeywell và RAE Systems.
Cần gửi gì để CAD báo giá
- Khí cần đo và dải nồng độ (ppm, %LEL hay %vol).
- Môi trường dùng: không gian hạn chế, nhà máy, ngoài trời; nhiệt độ, độ ẩm.
- Cấp vùng nguy hiểm và chứng nhận yêu cầu (ATEX, IECEx…).
- Lấy mẫu khuếch tán hay có bơm hút, chiều dài ống lấy mẫu nếu cần.
- Số lượng máy, số giờ dùng mỗi ca.
- Nhu cầu trạm kiểm tra và hiệu chuẩn, khí chuẩn, báo động không dây hoặc Man Down.
Gửi model hoặc thông số, CAD báo giá trong 24 giờ làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Chọn máy 1 khí hay đa khí?
Nếu chỉ có một rủi ro rõ ràng thì máy 1 khí đủ; khi vào không gian hạn chế nên dùng máy đa khí.
Máy đo khí có cần hiệu chuẩn không?
Có, cần kiểm tra bump test thường xuyên và hiệu chuẩn định kỳ theo hướng dẫn của hãng để đảm bảo độ chính xác.
Máy bơm hút khác máy khuếch tán thế nào?
Máy bơm hút lấy mẫu từ xa qua ống nên đo được trước khi vào; máy khuếch tán chỉ đo khí tại vị trí của máy.
Máy cầm tay có thay được đầu dò khí cố định không?
Không thay hoàn toàn. Đầu dò cố định theo dõi một vị trí; máy cầm tay đi theo người vận hành. Nhiều cơ sở dùng kết hợp cả hai.
